ქალთა პოლიტიკური მონაწილეობა საქართველოში

არამხოლოდ ქალის ადგილია პოლიტიკურ ცხოვრებაში, ასევე პოლიტიკა უნდა იყოს ქალის ყოველდღიურობას მორგებული.

განსაკუთრებული დაკვირვება არ არის საჭირო იმის შესამჩნევად რომ  ბოლო რამდენიმე ათწლეულის განმავლობაში ცნობიერების ამაღლების, განათლების და ქალთა პოლიტიკური უფლებების გაძლიერების თვალსაზრისით არსებული მცდელობებისდა მიუხედავად,  ქალთა წარმომადგენლობა პოლიტიკაში, განსაკუთრებით კი ხელმძღვანელ პოზიციებზე საგრძნობლად დაბალია.
ქართულ პოლიტიკაში გენდერული დისბალანსის საჩვენებლად  საინტერესო  იქნება საქართველოს მთავარ საკანონმდებლო ორგანოს, მთავრობისა და ადგილობრივი თვითმმართველობების მონაცემების განხილვა.

2012 წლის საპარლამენტო არჩევნების შედეგად ქალებმა მანდატების მხოლოდ 12% მოიპოვეს, 150 დეპუტატიდან მხოლოდ ჩვიდმეტი ქალია. მსოფლიოს მასშტაბით საშუალო სტატისტიკური მაჩვენებელი 22%-ია, ევროპის მასშტაბით კი 25%. პოსტსაბჭოთა საქართველოს არც ერთ წინა მოწვევის პარლამენტში ქალთა წილი არ ყოფილა 10%-ზე მაღალი. ცენტრალური საარჩევნო კომისიის მონაცემებით ამომრჩეველთა 53% სწორედ ქალია. კიდევ 1918 წელს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების შემადგენლობაში 4 ქალი  იმ დროს, როცა მრავალ ევროპულ ქვეყანაში ქალებს არჩევნებში მონაწილეობის უფლებაც კი არ ჰქონდათ. მიუხედავად ამისა, თითქმის ერთი საუკუნის შემდეგაც გენდერული თანასწორობის თვალსაზრისით არაფერი შეცვლილა.

პარტიულ სიებსა და ზოგადად ხელისუფლებაში ქალთა წარმომადგენლობის გაზრდის მომხრეა საზოგადოების მნიშვნელოვანი ნაწილი. საერთაშორისო საქმეთა ეროვნულ-დემოკრატიული ინსტიტუტის (NDI) მიერ 2014 წლის ოქტომბერში ჩატარებული კვლევის მიხედვით,  საქართველოს ამომრჩეველთა 70%-ზე მეტს სურს, რომ უფრო მეტი ქალი იხილოს პოლიტიკაში, ხოლო პარლამენტში ქალთა რაოდენობის გაზრდის მიზნით სავალდებულო კვოტების შემოღებას გამოკითხულთა 45% სრულად ემხრობა, 25% კი ნაწილობრივ.

tabeezejensi_web

გენდერული დისბალანსი თვალსაჩინოა აღმასრულებელ რგოლშიც, სადაც 19 მინისტრიდან მხოლოდ სამია ქალი. მათ შორისაა საქართველოს იუსტიციის მინისტრი (თეა წულუკიანი ), საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრი (თამარ სანიკიძე) და საქართველოს  საგარეო საქმეთა მინისტრი (თამარ ბერუჩაშვილი).

საგარეო საქმეთა სამინისტროს ვებ-გვერდის მონიტორინგზე დაყრდნობით, მინისტრის 5 მოადგილიდან  მხოლოდ ერთი ქალია, 18 დეპარტამენტის ხელმძღვანელიდან – მხოლოდ 4. საგანგებო დავალებათა არც ერთი ელჩია არ არის მდედრობითი სქესის წამრომადგენელი. მოპოვებული, ბოლო ინფორმაციით 61 სრულუფლებიანი ელჩიდან ქალი მხოლოდ შვიდია, ცხრა კონსულიდან კი ერთი.

გენდერული ბალანსი დაცულია საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის მოადგილეების შემთხვევაში, რასაც ვერ ვიტყვით იუსტიციის მინისტრის მოადგილეების შესახებ. შინაგან საქმეთა მინისტრის არც ერთი ამჟამინდელი მოადგილე არ არის ქალი, მსგავსი სიტუაციაა თავდაცვის სამინისტროსა და საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროში.  განსაკუთრებული შემთხვევაა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო, სადაც მინისტრის მოადგილე ქალთა რაოდენობა მეტია მამაკაცთა რაოდენობაზე.

images

გენდერული უთანასწორობის საგანგაშო სურათი წარმოაჩინა 2014 წლის თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნებმაც. 12 თვითმმართველი ქალაქის მერის თანამდებობაზე მამრობითი სქესის წარმომადგენლები არიან. ქვეყნის მასშტაბით წარმოდგენილი  69 გამგებლიდან მხოლოდ ორია ქალი. თვითმმართველ ერთეულებში დასაქმებული ქალები არ მუშაობენ გადაწყვეტილების მისაღებად აუცილებელ თანამდებობებზე.

მართალია, არსებობს გამოწვევები გადაწყვეტილების მიღების პროცესში გენდერული უთანასწორობის საკითხში, სწორედ ამიტომ, საინტერესოა რა ალტერნატივა შეიძლება განვიხილოთ გამოწვევებზე საპასუხოდ.

საქართველოს კანონმდებლობაში არ არსებობს სავალდებულო გენდერული კვოტირების იურიდიული მექანიზმი. საქართველოს ორგანული  კანონი „მოქალაქეთა პოლიტიკური“ გაერთიანებების შესახებ აწესებს ნებაყოფლობით, ფინანსურ წამახალისებელ ნორმას, რომლის მიხედვითაც, საარჩევნო სუბიექტი, რომელიც იღებს სახელმწიფო დაფინანსებას, მიიღებს 30 %-ის ოდენობით დანამატს, თუკი მის მიერ წარდგენილ სიაში კანდიდატთა ყოველ ათეულში ერთიმეორისგან განსხვავებული სქესი იქნება  ბუნებრივია, დადებითი ფაქტია, რომ პოლიტიკური პარტიებისთვის საარჩევნო კანდიდატთა სიების შედგენისას გენდერული კვოტირების გათვალისწინების შემთხვევაში, ფინანსური წახალისებაა გათვალისწინებული თუმცა,  საზოგადოება თანხმდება, რომ აღნიშნული ნორმა არასაკმარისია გენდერული ბალანსის მნიშვნელოვნად გასაუმჯობესებლად. განიხილება გენდერული კვოტის 40%-ით განსაზღვრა.

1184335059_0505

NDI-ს კვლევის “ქალთა პოლიტიკური მონაწილეობა საქართველოში” მიხედვით, გამოკითხული მოსახლეობის 68% ამბობს, რომ მხარს უჭერს პარლამენტის მიერ სავალდებულო გენდერული კვოტის შემოღებას.  ეს არის კარგი შესაძლებლობა ადვილად გადაილახოს ყველა ბარიერი, რაც ხელს უშლის ქალებს პოლიტიკური პოზიციების მოპოვებაში, მით უმეტეს იმ პირობებში, როდესაც ქვეყანაში ქალთა რაოდენობა 50%-ზე მეტია. კვოტირების გამოყენებაზე მიგვითითებს CEDAW კომიტეტის კონვენცია, რომელზეც საქართველომ 1994 წელს მოაწერა ხელი.

გადაწყვეტილების მიმღებ ორგანოებში ქალთა სათანადო წარმომადგენლობის აუცილებლობაზე მკაფიო რეკომენდაციები აქვს წარმოდგენილი ევროსაბჭოს მინისტრთა კომიტეტს. ევროსაბჭო მოუწოდებს საქართველოს ხელისუფლებას შექმნას სათანადო პირობები, რათა ქალებს „გაუადვილდეთ ოჯახური და სამუშაო ცხოვრების აქტიურ, პოლიტიკურ ცხოვრებასთან კომბინირება“.

ამ მხრივ მოძრაობა საქართველოში გაცილებით ადრე იწყება. მას პოლიტიკის დონეზე საფუძველი ჯერ კიდევ ილია ჭავჭავაძემ ჩაუყარა. თუ გავიხსენებთ მის წერილს „დედათა ემანსიპაციის შესახებ“, ვნახავთ რომ ილია აქტიურად მოუხმობს ქალებს გააქტიურებისაკენ. რამოდენიმე გამოჩენილი ქალის შესახებ წერილს ასე ამთავრებს: „ყოველივე ეს, რასაკვირველია, ძლიერი საბუთია დედათა ემანსიპაციის მომხრეთათვის და ამისთანა საბუთს სიტყვას შეუბრუნებს მხოლოდ კერპობა და ჯიუტობა ადამიანისა. არ იქნება ურიგო, რომ ჩვენმა ქალებმაც ყური ათხოვონ ამისთანა მაგალითებს და ხალისი მოიპოვონ ამისთანა მოღვაწეობისა და მოქმედებისათვის.“

ქართულ ლიტერატურაში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ვაჟა-ფშაველას „სადღეისო წერილი მეგობართან“, რომელშიც ის წერს: “დიდად და დიდად საჭიროა დაკმაყოფილდეს ქალთა მოთხოვნილება. (იგულისხმება ქალთა მოთხოვნა მამაკაცთან თანაბარი უფლებრივი მდგომარეობის შესახებ) მჯერა, მწამს და ვერცავინ შემაცვლევინებს ამ რწმენას. დღეს რომ მაღალ ბიუროკრატიულ წრეებში გავლენიან ადგილებზე მინისტრებისა და სხვა, დედაკაცები იყვნენ, დღევანდელი  გამწვავებული და გამწარებული ცხოვრება რუსეთისა მალამოს დაიდებდა და საჭირო რეფორმებს მალე ვეღირსებოდით. დედაკაცები ამდენს სიჯიუტეს არ გამოიჩენდნენ, როგორსაც დღეს იჩენენ მაღალი სფეროს მაღალნი პირნი, ისინი ხომ მამაკაცები არიან- „კაი ბიჭობად“, „გულ-მაგრობად“ არ გაასაღებდნენ თავიანთ სიჯიუტეს, ვინაიდან დედაკაცნი უფრო ლმობიერნი, მგრძნობიარენი არიან და დღევანდელი ცხოვრება ყველაზე მეტად რას მოითხოვს თუ არა გარდა ერთის გრძნობისა რომელსაც ეწოდება შებრალება, შეწყნარება. იფიქრე, თუ ასე არ იყოს. მიიხედ-მოიხედე სად არის ეს შებრალება?!”

images (1)

მართლაც, ვაჟას მოსაზრება დღეს უკვე ოფიციალური მონაცემებით დასტურდება.  სამუშაო ჯგუფის „ქალთა პოლიტიკური მონაწილეობა საქართველოში“  მიხედვით, თუ  გადაწყვეტილების მიმღებთა 20% ქალები შეადგენენ, მაგალითად საკანონმდებლო სტრუქტურაში, კანონმდებლები სერიოზულად იწყებენ ბავშვთა ინტერესებიდან გამომდინარე კანონპროექტების მიღებას.  30%-ის შემთხვევაში განიხილება და მიიღება ქალთა ინტერესებიდან გამომდინარე კანონები და სახელმწიფო პროგრამები. 40-50%-ის შემთხვევაში მიიღება მაღალი პასუხისმგებლობის ისეთი პოლიტიკური, ეკონომიკური და სოციალური სახის გადაწყვეტილებები რომლებიც ხელს უწყობენ ქვეყნის მდგრად განვითარებას ამის შესახებ აქტიურად საუბრობენ

საქაართველოს მთავრობას აქვს მიღებული რამდენიმე დოკუმენტი, რომელიც უშუალოდ  ეხმიანება ქალთა მონაწილეობის გაზრდას გადაწყვეტილების მიღების პროცესში მათ შორისაა International Covenant on Civil & Political Rights (ICCPR)  საერთაშორისო ხელშეკრულება სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებების შესახებ; CEDAW- გაეროს ქალთა დისკრიმინაციის სალიკვიდაციო კომიტეტი და პეკინის სამოქმედო პლატფორმა;

საქართველოში ნელ-ნელა  იზრდება ქალთა როლის გაზრდისათვის მომუშავე პირთა და ორგანიზაციათა რაოდენობა. განსაკუთრებით აღსანიშნავია სამთავრობო უწყებების გააქტიურება და ისეთი ინსტიტუციების არსებობა როგორიცაა: პარლამენტის გენდერული თანასწორობის საბჭო;  სახალხო დამცველის აპარატი; გენდერული საკითხების მიმართულებით მრჩეველი მუნიციპალიტეტებში; პრემიერ-მინისტრის თანაშემწე ადამიანის უფლებათა და გენდერული თანასწორობის საკითებში და ამ მიმართულებით მომუშავე არასამთავრობო ორგნიზაციები.

ფაქტია, რომ იდეა  უცვლელია და ის საუკუნეებს უძლებს. ქალთა მონაწილეობა და მათი როლის გაზრდა გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში აუცილებელია.  ქალებს აქვთ საჭიროებები, რომელთა სათანადო დანახვა და გათვალისწინება არ შეუძლიათ მხოლოდ მამაკაცებს და მაინც რატომ უნდა იყვნენ გადაწყვეტილების მიმღებნი  უმეტესად ისინი?!

ნაშრომი მომზადებულია პროექტის “ახალგაზრდებში მთავრობის გასაკონტროლებლად საჭირო ელ-უნარების განვითარება” ფარგლებში მიმდინარე ესეების კონკურსისთვის.

https://eparticipationge.wordpress.com/2015/02/04/%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%97%E1%83%90-%E1%83%9E%E1%83%9D%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98-%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%AC%E1%83%98%E1%83%9A/

Advertisements

რას უქმნიან საფრთხეს გენდერული სტერეოტიპები?

გენდერული სტერეოტიპები უქმნის საფრთხეს სექსიზმს, ანუ ადამიანთა დისკრიმინაციას მათი სქესის საფუძველზე. ეს ცნება შეიქმნა რასიზმის (დისკრიმინაცია რასობრივი კუთვილების საფუძველზე) და ეიჯიზმის (ზანდაზმულთა უფლებების დარღვევა ან შეზღუდვა) ანალოგიით. სექსიზმმის ობიექტი შეიძლება გახდეს როგორც ქალი, ისე კაცი, მაგრამ მამაკაცთა დომინირების საზოგადოებაში სექსიზმის ადრესატი, როგორც წესი, ქალია. სექსიზმში შედის ქალისადმი დამამცირებელი და დამაკნინებელი მოპყრობა, ქალის მნიშვნელობის და წვლილის გაუფასურება, ქალთა უფლებების შეზღუდვა.

ე.წ. “სიძულვილის პირამიდის” მოდელი გვეუბნება, რომ ყოველგვარი ძალადობა ჯერ უთანასწორობაზე აგებული სტერეოტიპებიდან წყება.

როცა არსებობს სტერეოტიპული შეხედულებები, რაც უარყოფით წინასწარგანწყობას ქმნის რაიმე ჯგუფის ან ადამიანის მიმართ- ჩვენ უკვე სფუძველი გვაქვს, განსხვავებუად მოვექცეთ მათ, შევუზღუდოთ ან ავუკრძალოთ ყველასათვის საერთო თავისუფლებებითა და უფლებებით სარგებლობა, ანუ მოვახდინოთ დისკრიმინაცია. ამ განსხვავებული მოპყრობიდან ერთი ნაბიჯია მათ მიმართ პირდაპირი ძალადობის გამოყენებამდე. აქედან გამომდინარე, ძალადობამდე სტერეოტიპული აზროვნებით მივდივართ, თუკი ამას წინ არ აღვუდგებით.

გენდერული თანასწორობა და ქალის დისკრიმინაცია

საუკუნეების მანძილზე ქალები ცდილობდნენ ტრადიციულ საზოგადოებაში, რომელშიც მამაკაცები დომინირებდნენ, მოეპოვებინათ იგივე უფლებები და თავისუფლებები, რაც მამაკაცებს გააჩნდათ.
21-ე საუკუნეში აღიარებულია, რომ ყველა ადამიანი იბადება თავისუფალი, ხელშეუხებელი ღირსებითა და თანასწორი უფლებებით. ადამიანისათვის ბოძებული ყველა უფლება და თავისუფლენა უნივერსალურია და მათი შეზრუდვა ნებისმიერი, მათ სორის სქესის ნიშნით, უკანონოა.
დღეს გენდერული თანასწორობა, ანუ თანასწორობა მამაკაცსა და ქალს შორის, ადამიანის უფლებათა განუყოფელი ნაწილია. იგი გულისხმობს ქალთა და მამაკაცთა თანაბარ წარმოჩენას, უფლებამოსილია, პასუხისმგებლობასა და ტანასწორ მონაწილეობას პირადი და საზოგადოებრივი ცხოვრების ყველა სფეროსი.
გენდერული თანასწორობის უგულველყოფა სქესის საფუძველზე დისკრიმინაციას წარმოადგენს.ქალის დისკრიმინაცია ნიშნავს:
სქესის ნიშნით ნებისმიერ განსხვავებას, გამიჯვნას ან შეზღუდვას,რომელმაც შესაძლებელია შედეგად მოიტანოს ან რომლის მიზანია ქალის მიერ, პოლიტიკურ, ეკონომიკურ, სოციალურ,კულტურულ,სამოქალაქო ან ნებისმიერ სხვა სფეროში, ადამიანის უფლებებით სარგებლობს ან მათი გამოყენების დაბრკოლება ან სრული უარყოფა.
ქალის დისკრიმინაცია არღვევს ტანასწორუფლებიანობისა და ადამიანური ღირსების პატივისცემის პრინციპებს,ხელს უშლის მამაკაცის ტანაბრად ქალის მონაწილეობას ქვეყნის პოლიტიკურ,სოციალურ,ეკონომიკურ და კულტურულ ცხოვრებაში;აბრკოლებს საზოგადოებისა და ოჯახის კეთილდრეობის ზრდას და ართულებს ქალის შესაძლებლობათა სრულად გამოვლენას ქვეყნისა და კაცობრიობის საკეთილდრეოდ.
გენდერული თანასწორობა დაქალის უფლებები დაცულია საქართველოს კონსტიტუციით,კანონმდებლობითა და იმ საერთაშორისო აქტებითა და დოკუმენტებით,რომელთა ხელშემკვრელი მხარეც არის საქართველო და რომლებიც დღეს საქართველოს კანონმდებლობის განუყოფელი ნაწილია.
ესენია:

ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაცია;
სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებების საერთასორისო პაქტი;
ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული უფლებების საერთაშორისო პაქტი;
ქალის მიმართ ყველა ფორმის დისკრიმინაციის აღმოფხვრის კონვენცია;

ადამიანის უფლებათა და ძირითად ტავისუფლებათა დაცვის ევროპული კონვენცია;

პეკინის დეკლარაცია და სამოქმედო პლატფორმა;

მოსახლეობის და განვიტარების ქაიროს კონვენციის სამოქმედო პროგრამა;
გაეროს უსიშროების საბწოს რეზოლუცია №1325;
ათაასწლეულის ეკლარაცია და ატასწლეულის განვითარების მიზნები;

დრედღეობიტ საქარტველოში გენდერული თანასწორობის დამკვიდრება რეალურ პრიორიტეტს წარმოადგენს.2006 წელს საქარტველოს პარლამენტმა მიიღო გენდერული თანასწორობის სახელმწიფო კონცეფცია. კონცეფციის მიზანია ქალსა და მამაკაცს სორის ტანაბარი უფლებების და შესაძლებლობების დამკვიდრება და მათი ეფექტური განხორციელების უზრუნველყოფა.

კონცეფცია განამტკიცებს გენდერული თანასწორობის პრინციპებს სახელმწიფო და საზოგადოებრივი ცხოვრების ყველა სფეროსი და განსაზღვრავს სქესის ნისნით დისკრიმინაციის ყველა ფორმის პრევენციისა და აღმოფხვრის, ასევე გენდერული ტანასწორობის მისაღწევად საჭირო ღონისძიებებს.

გენდერული სტერეოტიპები

  გენდერული სტერეოტიპები ფართოდ გავრცელებული და ხშირად არაზუსტი შეხედულებებია ქალისა და მამაკაცის უნარებზე, თვისებებზე, სოციალურ ქცევასა და სოციალურ ფუნქციებზე.
      რაც უფრო ტრადიციულია საზოგადოება, მით უფრო ძლიერია გენდერული სტერეოტიპების როლი. ქალისა და მამაკაცის თვისებები და მათ მიერ შესრულებული როლები მკაცრად არის განსაზღვრული და ერთიმეორის საპირისპიროდ მიიჩნევა.

    როგორია გენდერული სტერეოტიპების შინაარსი? გენდერული სტერეოტიპები მიგვითითებს იმაზე, რომ ქალის ადგილი სახლსია, ხოლო მამაკაცის -სახლს გარეთ; რომ ქალი უნდა იყოს რბილი, დამთმობი, მზრუნველი, რომ მას არ შეუძლია, წარმატებით მართოს და უხელმძღვანელოს დიდ საქმეს, რომ მას ევალება მხოლოდ წვრილმანი, ყოველდღიური საქმის შესრულება, რომ ის კარგი შემსრულებელია, მაგრამ არა შემოქმედი, რომ მისი ინტელექტუალური შესაძლებლობები, მამაკაცისას ჩამოუვიარდება. ქალის მოვალეობაა, თავი მოაწონოს მამაკაცს, შეასრულოს რეპროდუქციული ფუნქცი, იზრუნოს ქმარზე, საკვებზე და სისუფთავეზე.

   სტერეოტიპების თანახმად, მამაკაცი აგრესიული და უხეშია, აზროვნებს ლოგიკაზე დაყრდნობით, სწრაფად და ეფექტურად იღებს გადაწყვეტლებებს, არის უფრო ნიჭიერი, შემოქმედებითი, უყურადღებო და ნაკლებად ემოციური, შეუძლია პობლმის არსის დანახვა და არ წვრილმანდება დეტალებზე და ა.შ. აქედან გამომგინარე, საზოგადოებრივი და პოლიტიკური გადაწყვეტილებები, თავისუფალი დრო, გართობა, გადაადგილების თავისეუფლება, აგრესიულობის გამოხატვა, ინტელექტუალური საქმიანობა და ყოველდღიურობისგან გათავისუფლებ-მამაკაცის პრეროგატივაა. ამასთან, სტერეოტიპი გვეუბნება, რომ ასეთი ვითარება ბუნებრივია, ყოველთვის ასე იყო და იქნება

   სტერეოტიპულ აზროვნებას საფუძველი ეყრება აღზრდის დროს, როდესაც ბიჭებს და გოგოებს ძველი წარმოდგენებით განსხვავებულ და არათანასწორ ადამიანებად ზრდიან.

  საზოგადოება რომელიც გენდერული სტერეოტიპებით იმართება, მრავალ შეზღუდვას უქმნის ქაებსა და მამაკაცებს იმაში, რომ იმოქმედონ ინდივიდუალური უნარებისა და შესაძლებლობების მიხედვით, რაც, თავის მხრივ, მათი ადამიანური უფლებები სელახვაა. ამიტომ მიზანშეწონილია, გაცნობიერდეს სტერეოტიპები და გარკვეული სტრატეგიები იქნას მიმართული მათ დასაძლევად.

განსხვავება გენდერსა და სქესს შორის..

გენდერი ნეიტრალური ცნებაა და თვითავად, არც თანასწორობას მოიაზრებს, არც უთანასწორობას. რაც შეეხება გენდერულ მიდგომას, იგი ნამდვილად არ არის ნეიტრალური დამკაფიოდ ორიენტირებულია, ჩამოაყალიბოს და განამტკიცოს პიროვნების თვითრეალიზაციის თანასწორი და სქესისგან დამოუკიდებელი შესაძლებლობები ცხოვრების სხვადასხვა სფეროში. გენდერული თანასწორობის საკითხი ამ მიდგომისთვის უპირატესია.

გენდერული მიდგომის გამოყენება გულისხმობს ორივე სქესის პრობლემების და მოთხოვნილებების მუდმივ გათვალისწინებას, ქალებსა და მამაკაცებს შორის განსხვავებისა და მსგავსების, მამაკაცებსა და ქალებს შორის ურთიერთობის დანახვასა და შესწავლას

გენდერული როლები

ნასწავლი ქცება ქმნის გენდერულ იდენტოას და განსაზღვრავს გენდერულ როლს. გენდერულ როლებზე მოქმედებს: ასაკი, თნიკური კუთვნილება, სოციალური კლასი, ეკონმიკური პირობები, რელიგია.
გენდერული როლები ქალებისა და მამაკაცებისთვის საკმაოდ განსხვავებულია სხვადასხვა კულტურაში და ასევე ერთი კულტურის სხვადასხვა სოციალური ჯგუფებში. ამასთან, კულტურა იცვლება, იგი დინამიკურია, იცვლება სოციალურ-ეკონომიკური პირობებიც, ამდენად , იცვლება გენდერიც.

საინტერესოა, რომ, მიუხედავად კულტურათა განსხვავებისა, მათ უმრავლესობაში გაბატონებულია მამაკაცთა დომინირების სისტემები (პატრიარქალური წყობა), ამიტომ გენდერული როლები ასიმეტრიულია და არათანასწორი და მამაკაცთა პრივილეგირებული, ხოლო ქალების მეორეხარისხოვანი პოზიციების გამომხატველია. თუმცა ორივე პოზიციას თავისი პრობლემები აქვს და ამას ქვემოთ განვიხილავთ.
მცდარია, გავაიგივოთ გენდერი მხოლოდ ქალების საკითხთან. მის ფოკუსში ორივე სქესი და მათი ურთიერთმიმართება ექცევა. გენდერი ნეიტრალური ცნებაა და არ გულისხმობს კარგს ან ცუდს, არამედ წარმოადგენს სოციალური პროცესების გაგების და კლასიფიკაციის ერთ-ერთ ინსტრუმენტს.
გენდერი გვაძლევს საშუალებას, გავიგოთ:როგორაა განაწილებული ძალაუფლება, ვინ დომინირებს და ვინ იღებს გადაწყვეტილებებს, ვინ არის კულტურაში “უჩინარი”, ვინ ხდება დისკრიმინაციის ან ძალადობის ობიექტი და ა.შ.